Denizaltıcılık Tarihi

Cumhuriyetin İlk Yılları

Genç Cumhuriyet'in denizaltı filosunu kurduğu 1927–1946 dönemi.

Cumhuriyet'in ilanının ardından Deniz Kuvvetleri yeniden yapılandırılırken denizaltı silahı, kısıtlı bütçeyle en yüksek caydırıcılığı sağlayacak unsur olarak öne çıktı. 1927–1946 arasında filoya katılan gemiler, Türk denizaltıcılığının eğitim ve gelenek temelini oluşturdu.

Birinci İnönü ve İkinci İnönü (1928)

Hollanda'nın Rotterdam kentindeki Fijenoord tersanesinde Alman tasarımıyla inşa edilen iki denizaltı, 1928'de Türk Donanması'na katıldı. İlk denizaltıcı subay ve erbaş kadroları bu gemilerde yetişti; İnönü sınıfı uzun yıllar eğitim denizaltısı olarak hizmet verdi.

Dumlupınar ve Sakarya (1931)

İtalya'da inşa edilen bu iki gemi, dönemin en modern denizaltıları arasındaydı. Dumlupınar adı, daha sonra 1953'te kaybedilen Balao sınıfı denizaltıya da verilmiştir.

Gür (1935)

İspanya'da inşa edilen ve özgün olarak İspanyol Donanması için tasarlanan Gür, 1935'te Türk filosuna katıldı. Büyük tonajı ve uzun menziliyle filonun en kabiliyetli gemilerindendi.

Saldıray, Batıray, Atılay ve Yıldıray (1938–1946)

  • Saldıray ve Atılay, Almanya'daki Germaniawerft tersanesinde inşa edilerek 1939'da teslim edildi.
  • Batıray, İkinci Dünya Savaşı'nın çıkması üzerine Alman Donanması tarafından el konularak teslim edilemedi.
  • Yıldıray, Alman teknik desteğiyle Gölcük Tersanesi'nde inşa edildi; 1939'da denize indirilen gemi, savaş koşullarının geciktirdiği donatım sonrasında 1946'da hizmete girerek Türkiye'de inşa edilen ilk denizaltı unvanını aldı.

Oruç Reis Sınıfı (1942)

İngiltere'ye sipariş edilen Oruç Reis, Murat Reis, Burak Reis ve Uluç Ali Reis, savaş nedeniyle önce Kraliyet Donanması'nda görev yaptı, 1942'de Türkiye'ye teslim edildi. Bu gemiler İkinci Dünya Savaşı boyunca Türk sularının güvenliğinde görev aldı.

Dönemin Mirası

Bu dönemde oluşan eğitim sistemi, seyir disiplini ve "sessiz hizmet" geleneği, bugünün Reis sınıfı denizaltılarına kadar kesintisiz aktarılmıştır. Derneğimiz, bu dönemde görev yapmış denizaltıcıların anılarını ve belgelerini arşivlemektedir; elinizde bulunan fotoğraf ve belgeleri bizimle paylaşabilirsiniz.